Ο μύθος του Σίσυφου

Η θεμελιώδης θέση του Αλμπέρ Καμύ στον “Μύθο του Σίσυφου” είναι ότι η πραγματικότητα είναι παράλογη και στερείται οποιουδήποτε προκαθορισμένου νοήματος. Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, τρεις λύσεις μπορούν να προταθούν: η αυτοκτονία, η θρησκευτική πίστη και η αποδοχή του παράλογου ή η εξέγερση. Η πρώτη, μας λέει ο φιλόσοφος, δεν είναι λύση, αλλά ένας τρόπος διαφυγής ή αποφυγής του προβλήματος. Η δεύτερη αποτελεί λύση, αλλά σε έναν άλλο κόσμο για τον οποίο δεν έχουμε καμία εμπειρία και φαίνεται σοφό να υποθέσουμε ότι η ύπαρξή του είναι απίθανη. Η τρίτη είναι η πλέον ενδεδειγμένη, καθώς συνίσταται στην αποδοχή ότι αυτός ο κόσμος είναι παράλογος και ότι, επομένως, το καθήκον του παράλογου ανθρώπου είναι να δημιουργήσει νόημα από το παράλογο και να επαναστατήσει εναντίον του. Οι δύο πρώτες λύσεις είναι δειλές, καθώς το άτομο δεν θέλει να δεσμευτεί ή να αποδεχτεί τον ενεργό του ρόλο στον κόσμο. Συμφωνώ με αυτό, αλλά πιστεύω ότι μόνο ο συνειδητός άνθρωπος είναι ικανός να αναγνωρίσει τον παραλογισμό της πραγματικότητας.

Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν τρεις τύποι ατόμων: πρώτον, τα ασυνείδητα, που ζουν στον κόσμο σαν ανόργανη ύλη, σαν ορυκτά, πηγαινοέρχονται και κινούνται από τις διάφορες κοινωνικές τάσεις που επιβάλλονται στον κόσμο. Υπόκεινται στις διακυμάνσεις της μόδας, στις επιτακτικές απαιτήσεις της αγοράς, στην κοινωνική πίεση και στις πολιτισμικές προκαταλήψεις και παρασύρονται από τα πεζά ρεύματα της κοινής γνώμης, χωρίς να προβληματίζονται ή να αμφισβητούν τις δυνάμεις που τους ωθούν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Ως αποτέλεσμα, γίνονται απλοί παθητικοί θεατές της πραγματικότητας, ανίκανοι να την επηρεάσουν ή να τη μετασχηματίσουν, χωρίς να φτάσουν στη διαίσθηση του παραλογισμού της. Δεύτερον, υπάρχουν άτομα με αντιδραστική συνείδηση, τα οποία γνωρίζουν τον παραλογισμό της πραγματικότητας, αλλά φοβούνται και τον αρνούνται. Ζουν σαν να μην υπάρχει, και όταν την βιώνουν, αποφασίζουν να υλοποιήσουν την πρώτη λύση ή, αν είναι πιο δειλοί, προσυπογράφουν τη δεύτερη. Τέλος, υπάρχουν τα ενεργά συνειδητά άτομα, τα οποία είναι τα μόνα που, μπροστά στον παραλογισμό της πραγματικότητας, την αποδέχονται και τη ζουν πλήρως ως ελεύθερα, δημιουργικά και αθώα υποκείμενα. Γνωρίζουν ότι το νόημα του κόσμου δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που του δίνει το ελεύθερο και δημιουργικό άτομο.